“Gezurti batek ezin bazaitu konbentzitu, nahasteko ahalegina egiten du .”
Telefono bidezko iruzurrak (edo Vishing-ak) gero eta ohikoagoak dira. Ziberkriminalek informazio pertsonala lortzeko modu bat dira, eta gero online iruzurretan erabil dezakete, hala nola sare sozialetan gure izena erabiliz, gure izenean maileguak edo bestelako finantzaketa metodoak eskatuz edo erabiltzen ditugun aplikazioetara sartuz. Honek pertsonalki zein profesionalki eragin diezaguke.
Horregatik, honako gomendio hauek eman nahi dizkizuegu:
- Erabili zentzu komuna. Emango al zenioke zure informazio pertsonala, profesionala edo bankuko informazioa kalean dagoen ezezagun bati? Zergatik egin telefonoz orduan?
- Urrezko araua komunikazio ezohiko ororekin kontuz ibiltzea eta “bi aldiz egiaztatzea” da. Zalantzak argitzeko, jatorrizko kontaktuarekin harremanetan jarri beharko genuke beste bide ofizial batzuen bidez. Edo ziberkriminalak ustezko ezagun bat imitatzen badu, errazena pertsona horrek bakarrik erantzun beharko lukeen galdera bat egitea da. Adibidez, dirua eskatzen digun lehengusu urrun bat bada, galdetu iezaiozu zein jokotan jokatzen zenuen haurtzaroan. Galdera bera kezkagarria izango da, baina ezezagun bat iruzur egiten saiatzen ari bada, erantzuteko zalantzak sortuko ditu eta telefonoa eskegiko digu.
- Ez egin eskatzen dizuten ezer goikoa egiaztatu arte. Deia susmagarria iruditzen bazaizu, edo “zenbaki ezkutua” edo “ezezaguna” ikusten baduzu ere pantailan, ez erantzun. Hala egin baduzu eta elkarrizketa ez bada berezkoa, eskegi berehala.
- Begiratu sarean ea deia jaso duzun zenbakia beste iruzur batzuetan erabili den. Batzuetan, kontaktua beste erabiltzaile kaltetu batzuek salatu duten foroetan aurki dezakezu.
- Gaur egun, edozein gailu mugikorretan, kontaktua blokeatzeko botoia aurki dezakegu, eta bideo-deien plataformetan, salatzeko/jakinarazteko aukera ere badugu. Horrek ez die eragotziko beste telefono-zenbaki baten bidez berriro saiatzea, baina gutxienez lehen iruzur-saiakera geldituko dugu.
OHAR GARRANTZITSUA: Berriz ere gogorarazten dizuegu: segurtasun arazoren bat duzula susmo txikiena baduzu edo zibereraso bat dela ziur bazaude, ez izan zalantzarik IT departamentuari jakinarazteko, behar bezala aholkuak eman diezazkizuten. Eta maila pertsonalean , salatu ziber-erasoa polizia-agintaritzari.
*Bidalketa data: 2025eko irailaren 15a