“Iruzur guztiak diru erraza lortzeko nahiak bultzatzen ditu. Iruzurgileak eta iruzurtuak komunean duten gauza bakarra da.”
Betidanik existitu izan dira piramide iruzurrak. 1980ko eta 1990eko hamarkadetan, oso ezaguna zen koltxoi-erakusketa batera joateko gonbidapen tipikoa jasotzea, eta azkenean enpresa fiktizio batean dirua inbertitzeko edo akzio-bloke bat erosteko amu bihurtzen zen. Nolanahi ere, agintzen ziguten inbertsioa oso denbora gutxian berreskuratuko genuela, 5ez, 10ez, 20z biderkatuko genuela, edo baita aberastuko ere. Horren froga garai hartan ezagutzen zen piramide-eskema ospetsuenetako bat izan zen: Wall Streeteko otsoa. Istorio hau Estatu Batuetan zentratu bazen ere, antzeko iruzurrak gertatu ziren munduko hainbat herrialdetan.
Teknologia berriekin, eta batez ere Inteligentzia Artifizialaren erabilerarekin informazio iruzurrezkoa zabaltzeko, kalkulatzen da finantza-iruzurrak % 456 handitu direla azken urteotan. Beraz, inbertsioak edo kriptografia-monetak sustatzen dituzten ospetsuen iragarki faltsuen bidez, edo ezezagunek bidalitako dei edo mezuen bidez, informazio ugari jasotzen jarraitzen dugu lan egin gabe aberasteko estrategiei buruz.
Nola antzeman iruzur hauek?
- Oso denbora gutxian etekin oso handiak eta bermatuak lortzeko promesak: Banku eta finantza erakunde ofizialek ohartarazten dute ez dutela inoiz etekin jakin bat bermatzeko gai izango, are gutxiago gau batetik bestera aberastuko garela.
- Aplikazioak ordenagailuetan eta telefono mugikorretan deskargatzea: Aplikazio bat instalatu aurretik, zure inbertsioa kontrolatzeko besterik ez bada ere, garrantzitsua da sarean ikertzea ea dagokion enpresa finantza-erakunde ofizial eta erregistratua den.
- Hasierako ordainketak eta informazio pertsonala eskatzea, inbertsioa bermatzen duen kontraturik gabe: Banku-sare nazional edo internazionaleko kide diren finantza-erakundeek bakarrik jardun dezakete bitartekari gisa burtsa- eta inbertsio-merkatuetan. Beraz, enpresa ezezagun batek gurekin harremanetan jartzen bada eta, hasierako kontaktutik bertatik, ordainketa bat egiteko edo informazioa emateko eskatzen badigute, kontuz ibili beharko genuke.
- Azkar inbertitzeko premia eta presioa: Erlojuaren aurka egindako inbertsioak, non presiopean eta baldintzak beste erakunde alternatibo batzuekin alderatu ezin ditugun sentitzen dugun, beti dira alarma-iturri.
- Esklusibotasuna eta sekretua : Iruzurgileek berariaz aukeratuak izan garela eta inbertsio-talde esklusibo bateko kide izatearen sentsazioa ematen digute, kideetako baten gonbidapenarekin bakarrik eskuragarri dagoena. Izan ere, hau izango da erabiliko duten estrategietako bat, gure konfiantza irabazi ondoren, familia eta lagunak inbertitzera gonbida ditzagun.
- Mehatxuzko erreakzioa aurkaritza izanez gero: Hasieratik inbertsioaren aurka bagaude edo ondoren dirua berreskuratzen eta parte hartzeari uzten saiatzen bagara, jasoko dugun erreakzioa beti izango da oso beldurgarria eta mehatxagarria. Are gehiago polizia-agintariei abisua eman diezaiekegula susmatzen badute.
OHAR GARRANTZITSUA: Piramide-eskema edo finantza-iruzur baten biktima izan zarela susmo txikiena baduzu, ez izan zalantzarik eta jakinarazi informatika-sailari, zure lanari eragiten badio. Eta, maila pertsonalean, eman berehala salaketa poliziari .
*Bidalketa data: 2025eko urriaren 6a