Gaurko SECURE&TIPS atalean zibereraso mota desberdinak azaldu nahi ditugu, urte osoan zehar emango ditugun gomendioak hobeto ulertzen laguntzeko.
- GIZAKI: Metodorik arrakastatsuena da hau, jasan ditzakegun zibereraso guztien % 90 baino gehiagotan erabiltzen dena. Ingeniaritza sozialeko erasoak ere deitzen zaie, ziberkriminalak pertsona bat manipulatzen edo engainatzen saiatzen baita informazio pertsonala eman edo ordainketa eskatu bat egin dezan. Eraso hauek posta elektronikoaren (phishing), telefono deien (vishing), SMS/txat/WhatsApp mezuen edo antzeko plataformen (smishing) edo webgune eta online denda faltsuen (pharming) bidez aurki ditzakegu.
GOMENDIOA: Zalantzarik izanez gero, ez fidatu komunikazio horretaz eta egiaztatu eskatzen dizuten informazioa edo ordainketa beste bide batzuen bidez (aplikazioa, telefonoa, bulego fisikoa, etab.).
- ZIBERKRITIKOA: Kasu honetan, ziberkriminalak zuzenean erasotzen ditu interneten bidez erabiltzen ditugun ordenagailu-sistemetan edo teknologietan. Ohikoenak Wi-Fi sare faltsuak eta programa edo aplikazio gaiztoak (malware) instalatzen saiakerak dira. Behin instalatuta, programa honek erasotzaileari gure ordenagailuarekin, telefono mugikorrarekin edo tabletarekin egiten dugun guztia zelatatzeko, bertan dagoen informazioa lapurtzeko edo baita sistema kaltetzeko ere, gure datuak berreskuratzeko erreskate bat ordaintzera behartzeko.
GOMENDIOA: Ez konektatu internetera WIFI ezezagun baten bidez, batez ere doakoa edo publikoa bada, eta izan programa gaiztoak detektatzen dituzten segurtasun programak (Antibirusa, Suebakia, horiei buruz hitz egingo dugu).
- FISIKOA: Ezin ditugu ahaztu zibereraso fisikoak, batez ere ohiko gaizkileek erabiltzen dituztenak, laguntza-teknologien erabilera modernizatu dutenak. Horri esker, gure etxeetan edo bulegoetan sartu daitezke, edo gure ibilgailuak, ordenagailuak edo telefono mugikorrak lapurtu, ateak, sarbide-kodeak edo pasahitzak indarrez erabili beharrik gabe, edo alarma-sistemak desgaitu ondoren ere.
GOMENDIOA: Zailagoak dira saihesteko, beraz, garrantzitsuena ahalik eta azkarren erreakzionatzea da, lantokiko informatika departamentuari jakinaraziz, eta delitua Poliziari eremu pertsonalean salatuz.